Nâng cao chất lượng đấu thầu xây dựng các công trình giao thông ở Việt Nam

5
Mục lục
Lời cảm ơn
i
Lời cam đoan
ii
Danh mục các chữ viết tắt
iii
Mục lục
v
Danh mục các biểu số
vii
Danh mục các sơ đồ
x
mở đầu
1
Chơng 1: Những cơ sở khoa học về chất lợng đấu thầuxây
dựng các công trình giao thông


8
1.1. Thực chất, vai trò của đấu thầu xây dựng các công trình giao
thông
8
1.2. Quy trình đấu thầu xây dựng các công trình giao thông 18
1.3. Chất lợng đấu thầu xây dựng các công trình giao thông. 26
1.4. Các nhân tố ảnh hởng đến chất lợng đấu thầu xây dựng các
công trình giao thông

37
1.5. Kinh nghiệm của một số nớc, một số tổ chức quốc tế trong
đấu thầu xây dựng các công trình giao thông

45
Chơng 2: Thực trạng chất lợng đấu thầu xây dựng các công
trình giao thông ở Việt Nam thời gian qua


54
2.1. Thực trạng đấu thầu xây dựng các công trình giao thông ở
Việt Nam những năm qua (1990-2006).

55
2.2. Phân tích chất lợng đấu thầu xây dựng các công trình giao
thông ở Việt Nam những năm qua (1996 2006).

65
2.3.
Phân tích chất lợng đấu thầu xây dựng các công trình giao


6
thông qua đấu thầu một số gói thầu ở Việt Nam 85
2.4. Phân tích chất lợng đấu thầu xây dựng các công trình giao
thông qua kết quả điều tra, khảo sát thực nghiệm từ tháng 10
năm 2005 đến cuối tháng 3 năm 2006

102
2.5. Một số nhận định chung về chất lợng đấu thầu xây dựng các
công trình giao thông ở Việt Nam; những thiếu sót và nguyên
nhân

111
Chơng 3: Giải pháp nâng cao chất lợng đấu thầu xây dựng
các công trình giao thông ở Việt Nam


121
3.1. Những yêu cầu cần quán triệt trong quá trình nâng cao chất
lợng đấu thầu xây dựng các công trình giao thông ở Việt
Nam.

121
3.2. Một số giải pháp nâng cao chất lợng đấu thầu xây dựng các
công trình giao thông ở Việt Nam
132
Kết luận 164
Danh mục công trình đ công bố của tác giả luận án 168
Danh mục tài liệu tham khảo 169
Phần phụ lục 177


Danh mục các biểu
Tên biểu Trang
Biểu 1.1: Phân cấp thẩm định và phê duyệt kết quả đấu thầu 24
Biểu 2.1: Một số số liệu so sánh về mạng lới đờng bộ (1996) 57
Biểu 2.2: Năng lực vận tải năm 2003 của Việt Nam 58
Biểu 2.3: Vốn đầu t phát triển giao thông Việt Nam giai đoạn
2000-2004

58
Biểu 2.4: Nguồn vốn cho đầu t phát triển giao thông đờng bộ ở
Việt Nam giai đoạn 2000 - 2004

60
Biểu 2.5: Tổng hợp số lợng gói thầu đ tổ chức trong cả nớc,


7
Thành phố Hà Nội và Bộ Giao thông Vận tải năm 2002 61
Biểu 2.6: Tổng hợp kết quả đấu thầu các dự án sử dụng vốn Nhà
nớc năm 2002

63
Biểu 2.7: Tổng hợp kết quả đấu thầu các dự án sử dụng vốn Nhà
nớc Bộ Giao thông Vận tải các năm 2003 - 2005

64
Biểu 2.8: Xử phạt vi phạm trong thực hiện các gói thầu theo Quyết
định 2839/QĐ-UB năm 2003 của Uỷ Ban Nhân dân thành
phố Hồ Chí Minh

67
Biểu 2.9: Xử phạt vi phạm trong thực hiện các gói thầu theo Quyết
định 2556/QĐ-UB năm 2004 của Uỷ Ban Nhân dân thành
phố Hồ Chí Minh

68
Biểu 2.10: Theo dõi thực hiện hợp đồng xây lắp công trình giao
thông kèm theo công văn số 1285/KH ngày 5/10/2005

70
Biểu 2.11: Các hợp đồng xây lắp công trình giao thông đ và đang
thực hiện (kể từ năm 2001 đến nay) của Sở Giao thông
Vận tải tỉnh Tuyên Quang

72
Biểu 2.12: Tổng hợp kết quả đấu thầu các dự án sử dụng vốn Nhà
nớc năm 2002
73
Biểu 2.13: Cơ cấu đấu thầu xây dựng giao thông các dự án sử dụng
vốn Nhà nớc Bộ Giao thông Vận tải các năm 2003
2005 theo hình thức đấu thầu

74
Biểu 2.14: Kết quả đấu thầu cả nớc trong 4 năm 2000 - 2003 76
Biểu 2.15: Tổng hợp đấu thầu xây dựng giao thông cả nớc theo
lĩnh vực các dự án sử dụng vốn Nhà nớc năm 2002

77
Biểu 2.16: Tổng hợp đấu thầu xây dựng giao thông cả nớc theo
hình thức lựa chọn nhà thầu các dự án sử dụng vốn Nhà
nớc năm 2002

78
Biểu 2.17: Tổng hợp kết quả đấu thầu các dự án sử dụng vốn Nhà
nớc Bộ Giao thông Vận tải các năm 2002 - 2005

80
Biểu 2.18: Tổng hợp đấu thầu xây dựng giao thông cả nớc theo
phân loại dự án sử dụng vốn Nhà nớc năm 2002

80
Biểu 2.19: Tổng hợp kết quả đấu thầu xây dựng giao thông các dự


8
án sử dụng vốn Nhà nớc Bộ Giao thông Vận tải các
năm 2003 - 2005
81
Biểu 2.20: Số lợng các nhà thầu bị phạt trong đấu thầu các gói thầu
thuộc dự án GTNN 2 các năm 2003 - 2005

83
Biểu 2.21: Tổng hợp thông tin chính về 6 Hồ sơ dự thầu gói thầu số
3 Dự án cầu Phả Lại

86
Biểu 2.22: Đánh giá các hồ sơ dự thầu về mặt kỹ thuật 88
Biểu 2.23. Tổng hợp đánh giá về Kỹ thuật tài chính 90
Biểu 2.24: Đánh giá tổng hợp và xếp hạng nhà thầu 92
Biểu 2.25: Đánh giá về mặt kỹ thuật các hồ sơ dự thầu 95
Biểu 2.26: Kết quả xếp hạng nhà thầu 96
Biểu 2.27: Thông báo mời thầu gói thầu: xây dựng đoạn tuyến
Km3+720 đến Km5 + 60 trên trang Web của Bộ Kế
hoạch và đầu t.

97
Biểu 2.28: Tổng hợp thông tin chính về 4 Hồ sơ dự thầu gói thầu 7 99
Biểu 2.29: Thống kê những địa chỉ đ gửi phiếu điều tra 103
Biểu 2.30: Cơ cấu ngời trả lời trắc nghiệm theo đối tợng 105
Biểu 2.31: Độ tuổi của những ngời trả lời trắc nghiệm 106
Biểu 2.32: Mức độ xẩy ra các hiện tợng tiêu cực trong đấu thầu XD
các công trình giao thông theo đánh giá của những ngời
trả lời trắc nghiệm

110
Biểu 3.1: Ước tổng mức đầu t phát triển kết cấu hạ tầng giao thông
đờng bộ 2001 2010

125
Biểu 3.2: Phê duyệt kết quả đấu thầu một số dự án Xây dựng các
công trình giao thông

155






9
Danh mục các sơ đồ

Tên sơ đồ
Trang
Sơ đồ 1.1: Quy trình đấu thầu xây dựng các công trình giao thông
tổng quát

19
Sơ đồ 1.2: Mô hình hoá các nhân tố ảnh hởng đến chất lợng đấu
thầu xây dựng các công trình giao thông

38
Sơ đồ 2.1: Vốn đầu t phát triển giao thông giai đoạn 2000-2004
59
Sơ đồ 2.2: Cơ cấu vốn đầu t xây dựng phát triển giao thông đờng bộ
60
Sơ đồ 2.3: Số lợng gói thầu sử dụng vốn ngân sách Nhà nớc Bộ
Giao thông Vận tải năm 2002

62
Sơ đồ 2.4: Tỷ lệ tiết kiệm theo hình thức đấu thầu các dự án sử dụng
vốn ngân sách NN Bộ Giao thông Vận tải năm 2002

79
Sơ đồ 2.5: Cơ cấu ngời trả lời theo giới tính
104
Sơ đồ 2.6: Cơ cấu ngời trả lời theo trình độ
105
Sơ đồ 2.7: Điểm bình quân đánh giá chất lợng đấu thầu qua điều
tra trắc nghiệm

107
Sơ đồ 2.8: Phân bố điểm tiêu thức đảm bảo tính pháp lý trong đấu
thầu xây dựng giao thông

108
Sơ đồ 2.9: Phân bố điểm tiêu thức đảm bảo công bằng, bình đẳng
trong đấu thầu xây dựng giao thông

109
Sơ đồ 2.10: Phân bố điểm tiêu thức đảm bảo tính khách quan, vô t
trong đấu thầu xây dựng giao thông

110
Sơ đồ 3.1: Thống kê giải pháp kiến nghị nâng cao chất lợng đấu
thầu xây dựng các công trình giao thông

133




10
mở Đầu
1. Sự cần thiết của đề tài luận án
Để đẩy nhanh quá trình chuyển đổi nền kinh tế nớc nhà từ nền kinh tế
tập trung sang nền kinh tế thị trờng có sự quản lý của Nhà nớc, Nhà nớc ta
đ ban hành nhiều văn bản pháp luật, Nghị định, Chỉ thị, Hớng dẫn tạo hành
lang pháp lý thuận lợi cho các hoạt động kinh tế nói chung và cho công tác
đấu thầu nói riêng. Nhờ đó ở nớc ta trong thời gian qua, công tác đấu thầu
nói chung, đấu thầu xây dựng các công trình giao thông nói riêng đ đợc
triển khai khá thuận lợi và đem lại những thành tựu đáng khích lệ cho nền
kinh tế nớc nhà.
Tuy nhiên, thực trạng công tác đấu thầu ở nớc ta thời gian qua vẫn còn
nhiều khiếm khuyết, vớng mắc; chất lợng đấu thầu còn cha cao, hiệu quả
mang lại còn cha ngang tầm yêu cầu và đòi hỏi của đất nớc. Bởi vậy, tác giả
mong muốn đầu t công sức nghiên cứu, tìm hiểu, tổng kết thực tiễn về chất
lợng công tác đấu thầu xây dựng các công trình giao thông ở Việt Nam. Trên
cơ sở những nhận định và đánh giá khách quan, khoa học, luận án sẽ đề xuất
các biện pháp nhằm góp phần nâng cao chất lợng công tác này trong lĩnh vực
xây dựng giao thông.
Thực tế luôn luôn vận động và biến đổi, đặc biệt là trong môi trờng
kinh doanh hiện đại, ở đó lực lợng sản xuất phát triển nhanh chóng, công
nghệ thông tin phát triển nh vũ bo, các doanh nghiệp phải đối mặt với sức
cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Điều đó buộc họ phải tìm ra nhiều cách để
chiến thắng trong các cuộc đấu thầu. Cũng xuất phát từ mong muốn chiến
thắng bằng mọi cách, chất lợng các cuộc đấu thầu đ diễn ra theo chiều
hớng không mong muốn của những nhà quản lý. Thực tế đó đ đợc thể hiện
rõ trong bản báo cáo của Ông Nguyễn Ngọc Long, Cục trởng Cục Giám định
và Quản lý chất lợng công trình giao thông vận tải, Bộ Giao thông Vận tải:
Những tồn tại chính trong công tác đấu thầu là chất lợng đấu thầu cha cao,


11
thể hiện việc một số gói thầu có rất nhiều nhà thầu đăng ký (có khi hàng
trăm), lúc nộp hồ sơ chỉ còn một số ít, chấm sơ tuyển bị loại hết, chỉ còn 1 2
nhà thầu đủ điểm kỹ thuật (57, 5). Tình hình trên đòi hỏi có những nghiên
cứu một cách khoa học thực trạng và tìm hiểu nguyên nhân, từ đó đề xuất các
giải pháp nâng cao chất lợng đấu thầu xây dựng các công trình giao thông ở
nớc ta thời gian tới.
Nghiên cứu chơng trình đào tạo của các trờng đào tạo ở Việt Nam
hiện nay chúng ta dễ nhận thấy một thực tế là nội dung đào tạo về đấu thầu
cha đợc đầu t nghiên cứu, giảng dậy đúng mức. Chơng trình, nội dung
các môn học của các Trờng Đại học, Viện, Trung tâm đào tạo ở Việt Nam
gần nh rất ít đề cập đến nội dung này. Chính vì vậy, việc nghiên cứu đề tài
này sẽ góp phần củng cố vị thế của môn học về đấu thầu và quản lý xây dựng
trong chơng trình đào tạo của các cơ sở đào tạo trong tơng lai ở Việt Nam.
Từ những lý do đ trình bầy trên, ngời nghiên cứu đ chọn đề tài " Nâng
cao chất lợng đấu thầu xây dựng các công trình giao thông ở Việt Nam
làm đề tài nghiên cứu luận án Tiến sỹ Kinh tế. Nghiên cứu đề tài này, do vậy, là
rất cần thiết và mang tính thực tiễn cao đối với sự nghiệp đổi mới ở nớc ta.
2. Mục đích nghiên cứu của luận án
Trên cơ sở nghiên cứu một cách khoa học chất lợng đấu thầu xây dựng
các công trình giao thông ở Việt Nam, luận án sẽ đạt đợc những mục đích có
ý nghĩa thiết thực sau:
- Hệ thống hoá những vấn đề lý luận cơ bản về chất lợng đấu thầu nói
chung, đặc biệt là chất lợng đấu thầu xây dựng các công trình giao thông và
những vấn đề có liên quan đến chất lợng đầu thầu xây dựng.
- Vận dụng những lý luận cơ bản đ đợc hệ thống trên đây vào phân tích,
đánh giá thực trạng hoạt động đấu thầu xây dựng và chất lợng đấu thầu xây
dựng các công trình giao thông trong thời gian qua để đề xuất các giải pháp nâng
cao chất lợng đấu thầu xây dựng các công trình giao thông ở nớc ta.


12
- Phân tích ý kiến của các nhà quản lý trong các cơ quan quản lý Nhà
nớc về đấu thầu, các nhà quản lý đấu thầu của chủ đầu t, các nhà thầu về
đánh giá của họ đối với chất lợng đấu thầu, đối với các quy định về đấu thầu
xây dựng của Nhà nớc Việt Nam hiện hành để từ đó đề xuất hớng hoàn
thiện các quy định đó nhằm nâng cao chất lợng đấu thầu xây dựng các công
trình giao thông ở nớc ta.
3. Đối tợng và phạm vi nghiên cứu
Đối tợng nghiên cứu: Luận án tập trung nghiên cứu chất lợng đấu
thầu xây dựng các công trình giao thông đứng trên góc độ của chủ đầu t đặt
trong mối liên hệ với thể chế quản lý của Nhà nớc, các nhà thầu. Chất lợng
đấu thầu các công trình giao thông là một khách thể nghiên cứu khách quan,
đợc xem xét trên những giác độ khác nhau, và sẽ đợc hiểu theo những cách
khác nhau dới ảnh hởng của các nhân tố khách quan và chủ quan. Luận án
sẽ xem xét chất lợng đấu thầu trên giác độ của chủ đầu t, ngời đợc trao
trọng trách quản lý vốn đầu t xây dựng công trình với mong muốn thực hiện
dự án đó một cách hiệu quả nhất, chất lợng nhất, khách quan, và công bằng
nhất, đảm bảo tiến độ đ đề ra.
Phạm vi nghiên cứu: Luận án sẽ tập trung nghiên cứu thực trạng hoạt
động đấu thầu xây dựng các công trình giao thông và chất lợng đấu thầu các
công trình giao thông đứng trên góc độ của chủ đầu t trong 10 năm gần đây
(1996 2006). Xây dựng giao thông là một đối tợng rất rộng bao gồm nhiều
lĩnh vực nh xây dựng cầu, đờng bộ; xây dựng các công trình giao thông
đờng sông và đờng biển; xây dựng các công trình giao thông đờng hàng
không, nhng luận án chỉ tập trung vào nghiên cứu hoạt động đấu thầu xây
dựng các công trình cầu, đờng bộ. Hơn thế nữa, luận án cũng tập trung
nghiên cứu hoạt động đấu thầu nh là một quá trình từ khi chuẩn bị, lập kế
hoạch đấu thầu cho đến khi công bố kết quả đấu thầu, thơng thuyết với nhà
thầu để ký kết hợp đồng thực hiện gói thầu. Các vấn đề trớc và sau quá trình
này sẽ không phải là trọng tâm nghiên cứu của luận án. Tuy nhiên, để đảm


13
bảo tính khoa học của luận án, luận án cũng xem xét đến các yếu tố trớc và
sau quá trình này ở một mức độ phù hợp với quy mô của luận án.
Tài liệu thu thập trong luận án là các tài liệu đ đợc công bố hoặc do
các cơ quan đơn vị quản lý đấu thầu, các nhà thầu, hoặc các bài báo, tài liệu
đ công bố trong nớc và trên thế giới trong khoảng thời gian từ 1996 đến
2006. Trong quá trình hoàn thiện luận án, nếu có những thông tin cập nhật đến
những năm sau 2006, tác giả luận án sẽ xin bổ sung làm cho luận án đợc
phong phú hơn. Ngoài ra luận án còn sử dụng tài liệu thu thập từ cuộc điều tra
x hội học đợc tiến hành từ ngày 1 tháng 10 năm 2005 đến ngày 31 tháng 3
năm 2006 để làm căn cứ cho các đánh giá bình luận.
4. Những đóng góp của luận án
Với kết cấu, phơng pháp nghiên cứu đợc trình bầy trên đây, luận án
có những đóng góp chủ yếu sau:
- Hệ thống hoá các cơ sở lý luận, phơng pháp luận cho việc xây dựng và
đánh giá chất lợng đấu thầu xây dựng nói chung và chất lợng đấu thầu xây
dựng các công trình giao thông đứng trên giác độ chủ đầu t. Đây sẽ là cơ sở
cho việc nghiên cứu, đánh giá, xem xét và đa ra các giải pháp hoàn thiện
công tác đấu thầu; kiến giải và đề xuất các kiến nghị hoàn thiện cơ chế, chính
sách quản lý đấu thầu xây dựng của nớc ta.
- Phân tích, đánh giá khách quan những thành tựu, những thiếu sót về
chất lợng đấu thầu xây dựng các công trình giao thông hiện tại. Trên cơ sở
đó đề xuất các kiến nghị, giải pháp với các cơ quan quản lý nhằm nâng cao
chất lợng đấu thầu xây dựng các công trình giao thông nói riêng, nâng cao
chất lợng đấu thầu nói chung.
- Phát hiện các tồn tại, thiếu sót, vớng mắc về cơ chế, chính sách, luật
pháp đối với hoạt động đấu thầu. Trên cơ sở đó, đề xuất các giải pháp hoàn
thiện cơ chế, chính sách, luật pháp để nâng cao chất lợng công tác đấu thầu
xây dựng các công trình giao thông ở nớc ta.


14
5. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu
Luận án đ tìm hiểu và tập hợp các nghiên cứu trớc đây về đấu thầu.
Đ có hàng trăm bài nghiên cứu trớc đây về đấu thầu và đấu thầu xây dựng
các công trình giao thông. Những nghiên cứu đó hoặc là chỉ đề cập đến các
khía cạnh khác nhau của đấu thầu nh các bài viết chống phá giá trong đấu
thầu xây lắp; vì một sự cạnh tranh lành mạnh trong đấu thầu xây dựng.
Cũng có những công trình nghiên cứu công phu nh đề tài nghiên cứu khoa
học cấp Bộ có M số: B2002 38 42 có chủ đề: Giải pháp nâng cao khả
năng cạnh tranh trong đấu thầu của các doanh nghiệp xây dựng.
Tại trờng Đại học Kinh tế Quốc dân, tính đến năm 2006 đ có hai luận
án Tiến sỹ nghiên cứu về đấu thầu. Luận án thứ nhất của chị Nguyễn Thị Tiếp
đợc hoàn thành năm 1999 với đề tài Hoàn thiện chế độ đấu thầu trong xây
dựng công trình giao thông đờng bộ quốc gia ở Việt Nam. Luận án thứ hai
với chủ đề Một số giải pháp nâng cao khả năng cạnh tranh trong đấu thầu của
các Tổng công ty xây dựng công trình giao thông đợc hoàn thành năm 2003
của tác giả Nguyễn Chí Thành. Cả hai luận án này đều không đề cập đến vấn
đề chất lợng đấu thầu xây dựng các công trình giao thông.
Đánh giá một cách tổng quát, tất cả các nghiên cứu trớc đây hoặc là
cha đề cập đến vấn đề chất lợng đấu thầu xây dựng các công trình giao
thông hoặc chỉ đề cập đến chất lợng đấu thầu ở những khía cạnh riêng rẽ, độc
lập, hoặc là đ đề cập đến đấu thầu trong các lĩnh vực hoạt động khác mà
không đề cập đến lĩnh vực xây dựng giao thông. Đặc biệt có những nghiên
cứu chỉ đề cập một dự án cụ thể trong đó có vấn đề đấu thầu. Chính vì vậy,
luận án này sẽ nghiên cứu, kế thừa một cách có học hỏi, phê phán các kết quả
nghiên cứu trớc đây.
Tóm lại, luận án này nghiên cứu vấn đề chất lợng đấu thầu xây dựng
các công trình giao thông trong mối quan hệ với các hoạt động đấu thầu khác
một cách độc lập, với trọng tâm sâu sắc hơn, toàn diện hơn so với các nghiên
cứu trớc đây. Trên cơ sở đó luận án sẽ đề xuất các biện pháp, giải pháp nhằm
góp phần nâng cao chất lợng đấu thầu xây dựng các công trình giao thông ở

Xem chi tiết: Nâng cao chất lượng đấu thầu xây dựng các công trình giao thông ở Việt Nam