Chuyên đề thực tập tốt nghiệp - 5 -
CHƯƠNG I: CƠ SỞ PHÁP LÝ CỦA HOẠT ĐỘNG
KẾ TOÁN KIỂM TOÁN
I. Cơ sở pháp lý của hoạt động kế toán.
Cơ sở pháp lý của hoạt động kế toán là: Luật kế toán; Nghị định số
128/2004/NĐ-CP ngày 31/5/2004 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng
dẫn thi hành một số điều của Luật kế toán áp dụng trong lĩnh vực kế toán Nhà
nước; Nghị định số 129/2004/NĐ-CP ngày 31/5/2004 của Chính phủ quy định
chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật kế toán áp dụng trong
hoạt động kinh doanh,…
1. Khái niệm, nhiệm vụ, nguyên tắc kế toán.
Khái niệm
Kế toán là việc thu thập, xử lý, kiểm tra, phân tích và cung cấp thông
tin kinh tế, tài chính dưới hình thức giá trị, hiện vật và thời gian lao động.
Kế toán tài chính là việc thu thập, xử lý, kiểm tra, phân tích và cung
cấp thông tin kinh tế, tài chính bằng báo cáo tài chính cho đối tượng có nhu
cầu sử dụng thông tin của đơn vị kế toán.
Kế toán quản trị là việc thu thập, xử lý, phân tích và cung cấp thông tin
kinh tế, tài chính theo yêu cầu quản trị và quyết định kinh tế, tài chính trong
nội bộ đơn vị kế toán.
Nhiệm vụ kế toán.
Thu thập, xử lý thông tin, số liệu kế toán theo đối tượng và nội dung
công việc kế toán theo chuẩn mực và chế độ kế toán.
Kiểm tra, giám sát các khoản thu, chi tài chính, các nghĩa vụ thu, nộp,
thanh toán nợ; kiểm tra việc quản lý, sử dụng tài sản và nguồn hình thành tài
sản; phát hiện và ngăn ngừa các hành vi vi phạm pháp luật về tài chính, kế
toán.
Lưu Thị Hoa Hồng Lớp: Luật Kinh doanh
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp - 6 -
Phân tích thông tin, số liệu kế toán; tham mưu, đề xuất các giải pháp
phục vụ yêu cầu quản trị và quyết định kinh tế, tài chính của đơn vị kế toán.
Cung cấp thông tin, số liệu kế toán theo quy định của pháp luật.
Nguyên tắc kế toán
Giá trị của tài sản được tính theo giá gốc, bao gồm chi phí mua, bốc
xếp, vận chuyển, lắp ráp, chế biến và các chi phí liên quan trực tiếp khác đến
khi đưa tài sản vào trạng thái sẵn sàng sử dụng. Ðơn vị kế toán không được tự
điều chỉnh lại giá trị tài sản đã ghi sổ kế toán, trừ trường hợp pháp luật có quy
định khác.
Các quy định và phương pháp kế toán đã chọn phải được áp dụng nhất
quán trong kỳ kế toán năm; trường hợp có sự thay đổi về các quy định và
phương pháp kế toán đã chọn thì đơn vị kế toán phải giải trình trong báo cáo
tài chính.
Ðơn vị kế toán phải thu thập, phản ánh khách quan, đầy đủ, đúng thực
tế và đúng kỳ kế toán mà nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh.
Thông tin, số liệu trong báo cáo tài chính năm của đơn vị kế toán phải
được công khai theo quy định tại Ðiều 32 của Luật kế toán
Ðơn vị kế toán phải sử dụng phương pháp đánh giá tài sản và phân bổ
các khoản thu, chi một cách thận trọng, không được làm sai lệch kết quả hoạt
động kinh tế, tài chính của đơn vị kế toán.
Cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp, tổ chức có sử dụng kinh phí ngân
sách nhà nước ngoài việc thực hiện quy định tại các khoản 1, 2, 3, 4 và 5 Ðiều
7 Luật kế toán còn phải thực hiện kế toán theo mục lục ngân sách nhà nước.
2. Nội dung công tác kế toán
2.1. Chứng từ kế toán
Chứng từ kế toán phải có các nội dung chủ yếu sau đây:
+ Tên và số hiệu của chứng từ kế toán;
Lưu Thị Hoa Hồng Lớp: Luật Kinh doanh
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp - 7 -
+ Ngày, tháng, năm lập chứng từ kế toán;
+ Tên, địa chỉ của đơn vị hoặc cá nhân lập chứng từ kế toán;
+ Tên, địa chỉ của đơn vị hoặc cá nhân nhận chứng từ kế toán;
+ Nội dung nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh;
+ Số lượng, đơn giá và số tiền của nghiệp vụ kinh tế, tài chính ghi bằng
số; tổng số tiền của chứng từ kế toán dùng để thu, chi tiền ghi bằng số và
bằng chữ;
+ Chữ ký, họ và tên của người lập, người duyệt và những người có liên
quan đến chứng từ kế toán.
Ngoài những nội dung chủ yếu của chứng từ kế toán quy định tại khoản
1 Ðiều 17 Luật kế toán, chứng từ kế toán có thể có thêm những nội dung khác
theo từng loại chứng từ.
2.2. Tài khoản kế toán và sổ kế toán
Tài khoản kế toán và hệ thống tài khoản kế toán
Tài khoản kế toán dùng để phân loại và hệ thống hóa các nghiệp vụ
kinh tế, tài chính theo nội dung kinh tế.
Hệ thống tài khoản kế toán gồm các tài khoản kế toán cần sử dụng. Mỗi
đơn vị kế toán phải sử dụng một hệ thống tài khoản kế toán.
Sổ kế toán và hệ thống sổ kế toán
Sổ kế toán dùng để ghi chép, hệ thống và lưu giữ toàn bộ các nghiệp vụ
kinh tế, tài chính đã phát sinh có liên quan đến đơn vị kế toán.
Sổ kế toán phải ghi rõ tên đơn vị kế toán; tên sổ; ngày, tháng, năm lập
sổ; ngày, tháng, năm khóa sổ; chữ ký của người lập sổ, kế toán trưởng và
người đại diện theo pháp luật của đơn vị kế toán; số trang; đóng dấu giáp lai.
Sổ kế toán phải có các nội dung chủ yếu sau đây:
+ Ngày, tháng ghi sổ;
+ Số hiệu và ngày, tháng của chứng từ kế toán dùng làm căn cứ ghi sổ;
Lưu Thị Hoa Hồng Lớp: Luật Kinh doanh
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp - 8 -
+ Tóm tắt nội dung của nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh;
+ Số tiền của nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh ghi vào các tài
khoản kế toán;
+ Số dư đầu kỳ, số tiền phát sinh trong kỳ, số dư cuối kỳ.
Sổ kế toán gồm sổ kế toán tổng hợp và sổ kế toán chi tiết.
2.3. Báo cáo tài chính
Báo cáo tài chính
Báo cáo tài chính được lập theo chuẩn mực kế toán và chế độ kế toán dùng
để tổng hợp và thuyết minh về tình hình kinh tế, tài chính của đơn vị kế toán.
Báo cáo tài chính của đơn vị kế toán thuộc hoạt động thu, chi ngân sách
nhà nước, cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp, tổ chức có sử dụng kinh phí
ngân sách nhà nước và đơn vị sự nghiệp, tổ chức không sử dụng kinh phí
ngân sách nhà nước gồm:
+ Bảng cân đối tài khoản;
+ Báo cáo thu, chi;
+ Bản thuyết minh báo cáo tài chính;
+Các báo cáo khác theo quy định của pháp luật.
Báo cáo tài chính của đơn vị kế toán thuộc hoạt động kinh doanh gồm:
+Bảng cân đối kế toán;
+Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh;
+Báo cáo lưu chuyển tiền tệ;
+Bản thuyết minh báo cáo tài chính.
Bộ Tài chính quy định cụ thể về báo cáo tài chính cho từng lĩnh vực
hoạt động.
Lập báo cáo tài chính
Đơn vị kế toán phải lập báo cáo tài chính vào cuối kỳ kế toán năm;
trường hợp pháp luật có quy định lập báo cáo tài chính theo kỳ kế toán khác
thì đơn vị kế toán phải lập theo kỳ kế toán đó.
Lưu Thị Hoa Hồng Lớp: Luật Kinh doanh
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp - 9 -
Việc lập báo cáo tài chính phải căn cứ vào số liệu sau khi khóa sổ kế
toán. Đơn vị kế toán cấp trên phải lập báo cáo tài chính tổng hợp hoặc báo cáo
tài chính hợp nhất dựa trên báo cáo tài chính của các đơn vị kế toán trong
cùng đơn vị kế toán cấp trên.
Báo cáo tài chính phải được lập đúng nội dung, phương pháp và trình
bày nhất quán giữa các kỳ kế toán; trường hợp báo cáo tài chính trình bày
khác nhau giữa các kỳ kế toán thì phải thuyết minh rõ lý do.
Báo cáo tài chính phải được người lập, kế toán trưởng và người đại
diện theo pháp luật của đơn vị kế toán ký. Người ký báo cáo tài chính phải
chịu trách nhiệm về nội dung của báo cáo.
2.4. Kiểm tra kế toán
Đơn vị kế toán phải chịu sự kiểm tra kế toán của cơ quan có thẩm
quyền và không quá một lần kiểm tra cùng một nội dung trong một năm. Việc
kiểm tra kế toán chỉ được thực hiện khi có quyết định của cơ quan có thẩm
quyền theo quy định của pháp luật.
Nội dung kiểm tra kế toán gồm:
+ Kiểm tra việc thực hiện các nội dung công tác kế toán;
+ Kiểm tra việc tổ chức bộ máy kế toán và người làm kế toán;
+ Kiểm tra việc tổ chức quản lý và hoạt động nghề nghiệp kế toán;
+ Kiểm tra việc chấp hành các quy định khác của pháp luật về kế toán.
Nội dung kiểm tra kế toán phải được xác định trong quyết định kiểm tra.
2.5. Kiểm kê tài sản, bảo quản, lưu trữ tài liệu kế toán
Kiểm kê tài sản
Kiểm kê tài sản là việc cân, đong, đo, đếm số lượng; xác nhận và đánh
giá chất lượng, giá trị của tài sản, nguồn vốn hiện có tại thời điểm kiểm kê để
kiểm tra, đối chiếu với số liệu trong sổ kế toán.
Đơn vị kế toán phải kiểm kê tài sản trong các trường hợp sau:
Lưu Thị Hoa Hồng Lớp: Luật Kinh doanh
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp - 10 -
+ Cuối kỳ kế toán năm, trước khi lập báo cáo tài chính;
+ Chia, tách, hợp nhất, sáp nhập, giải thể, chấm dứt hoạt động, phá sản
hoặc bán, khoán, cho thuê doanh nghiệp;
+ Chuyển đổi hình thức sở hữu doanh nghiệp;
+ Xy ra hỏa hoạn, lũ lụt và các thiệt hại bất thường khác;
+ Ðánh giá lại tài sản theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm
quyền;
+ Các trường hợp khác theo quy định của pháp luật.
Sau khi kiểm kê tài sản, đơn vị kế toán phải lập báo cáo tổng hợp kết
quả kiểm kê. Trường hợp có chênh lệch giữa số liệu thực tế kiểm kê với số
liệu ghi trên sổ kế toán, đơn vị kế toán phải xác định nguyên nhân và phải
phản ánh số chênh lệch và kết quả xử lý vào sổ kế toán trước khi lập báo cáo
tài chính.
Việc kiểm kê phải phản ánh đúng thực tế tài sản, nguồn hình thành tài
sản. Người lập và ký báo cáo tổng hợp kết quả kiểm kê phải chịu trách nhiệm
về kết quả kiểm kê.
Bảo quản, lưu trữ tài liệu kế toán
Tài liệu kế toán phải được đơn vị kế toán bảo quản đầy đủ, an toàn
trong quá trình sử dụng và lưu trữ.
Tài liệu kế toán lưu trữ phải là bản chính. Trường hợp tài liệu kế toán
bị tạm giữ, bị tịch thu thì phải có biên bản kèm theo bản sao chụp có xác
nhận; nếu bị mất hoặc bị huỷ hoại thì phải có biên bản kèm theo bản sao chụp
hoặc xác nhận.
Tài liệu kế toán phải đưa vào lưu trữ trong thời hạn mười hai tháng, kể
từ ngày kết thúc kỳ kế toán năm hoặc kết thúc công việc kế toán.
Người đại diện theo pháp luật của đơn vị kế toán chịu trách nhiệm tổ chức
bảo quản, lưu trữ tài liệu kế toán.
Lưu Thị Hoa Hồng Lớp: Luật Kinh doanh
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp - 11 -
Tài liệu kế toán phải được lưu trữ theo thời hạn sau đây:
+ Tối thiểu năm năm đối với tài liệu kế toán dùng cho quản lý, điều
hành của đơn vị kế toán, gồm chứng từ kế toán không sử dụng trực tiếp để
ghi sổ kế toán và lập báo cáo tài chính;
+ Tối thiểu mười năm đối với chứng từ kế toán sử dụng trực tiếp để ghi
sổ kế toán và lập báo cáo tài chính, sổ kế toán và báo cáo tài chính năm, trừ
trường hợp pháp luật có quy định khác;
+ Lưu trữ vĩnh viễn đối với tài liệu kế toán có tính sử liệu, có ý nghĩa
quan trọng về kinh tế, an ninh, quốc phòng. Chính phủ quy định cụ thể từng
loại tài liệu kế toán phải lưu trữ, thời hạn lưu trữ, thời điểm tính thời hạn lưu
trữ quy định tại khoản 5 Ðiều 40 Luật kế toán , nơi lưu trữ và thủ tục tiêu huỷ
tài liệu kế toán lưu trữ.
2.6. Công việc kế toán trong trường hợp đơn vị kế toán chia, tách, hợp
nhất, sáp nhập, chuyển đổi hình thức sở hữu, giải thể, chấm dứt hoạt động,
phá sản.
Công việc kế toán trong trường hợp chia đơn vị kế toán
Đơn vị kế toán bị chia thành các đơn vị kế toán mới phải thực hiện các
công việc sau đây:
+ Khóa sổ kế toán, kiểm kê tài sản, xác định nợ chưa thanh toán, lập
báo cáo tài chính;
+ Phân chia tài sản, nợ chưa thanh toán, lập biên bản bàn giao và ghi sổ
kế toán theo biên bản bàn giao;
+ Bàn giao tài liệu kế toán liên quan đến tài sản, nợ chưa thanh toán
cho các đơn vị kế toán mới.
Đơn vị kế toán mới được thành lập căn cứ vào biên bản bàn giao mở sổ
kế toán và ghi sổ kế toán theo quy định của Luật kế toán.
Lưu Thị Hoa Hồng Lớp: Luật Kinh doanh
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp - 12 -
Công việc kế toán trong trường hợp tách đơn vị kế toán
Đơn vị kế toán bị tách một bộ phận để thành lập đơn vị kế toán mới
phải thực hiện các công việc sau đây:
+ Kiểm kê tài sản, xác định nợ chưa thanh toán của bộ phận được tách;
+ Bàn giao tài sản, nợ chưa thanh toán của bộ phận được tách, lập biên
bản bàn giao và ghi sổ kế toán theo biên bản bàn giao;
+ Bàn giao tài liệu kế toán liên quan đến tài sản, nợ chưa thanh toán
cho đơn vị kế toán mới; đối với tài liệu kế toán không bàn giao thì đơn vị kế
toán bị tách lưu trữ theo quy định tại Ðiều 40 của Luật kế toán.
Đơn vị kế toán mới được thành lập căn cứ vào biên bản bàn giao mở sổ
kế toán và ghi sổ kế toán theo quy định của Luật này.
Công việc kế toán trong trường hợp hợp nhất các đơn vị kế toán
Các đơn vị kế toán hợp nhất thành đơn vị kế toán mới thì từng đơn vị
kế toán bị hợp nhất phải thực hiện các công việc sau đây:
+ Khóa sổ kế toán, kiểm kê tài sản, xác định nợ chưa thanh toán, lập
báo cáo tài chính;
+ Bàn giao toàn bộ tài sản, nợ chưa thanh toán, lập biên bản bàn giao
và ghi sổ kế toán theo biên bản bàn giao;
+ Bàn giao toàn bộ tài liệu kế toán cho đơn vị kế toán hợp nhất.
Đơn vị kế toán hợp nhất phải thực hiện các công việc sau đây:
+ Căn cứ vào các biên bản bàn giao, mở sổ kế toán và ghi sổ kế toán;
+ Tổng hợp báo cáo tài chính của các đơn vị kế toán bị hợp nhất thành
báo cáo tài chính của đơn vị kế toán hợp nhất.
Công việc kế toán trong trường hợp sáp nhập đơn vị kế toán
Đơn vị kế toán sáp nhập vào đơn vị kế toán khác phải thực hiện các
công việc sau đây:
Lưu Thị Hoa Hồng Lớp: Luật Kinh doanh
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp - 13 -
+ Khóa sổ kế toán, kiểm kê tài sản, xác định nợ chưa thanh toán, lập
báo cáo tài chính;
+ Bàn giao toàn bộ tài sản, nợ chưa thanh toán, lập biên bản bàn giao
và ghi sổ kế toán theo biên bản bàn giao;
+ Bàn giao toàn bộ tài liệu kế toán cho đơn vị kế toán nhận sáp nhập.
Đơn vị kế toán nhận sáp nhập căn cứ vào biên bản bàn giao ghi sổ kế toán
theo quy định của Luật này.
Công việc kế toán trong trường hợp chuyển đổi hình thức sở hữu
Đơn vị kế toán chuyển đổi hình thức sở hữu phải thực hiện các công
việc sau đây:
+ Khóa sổ kế toán, kiểm kê tài sản, xác định nợ chưa thanh toán, lập
báo cáo tài chính;
+ Bàn giao toàn bộ tài sản, nợ chưa thanh toán, lập biên bản bàn giao
và ghi sổ kế toán theo biên bản bàn giao;
+ Bàn giao toàn bộ tài liệu kế toán cho đơn vị kế toán có hình thức sở
hữu mới.
Đơn vị kế toán có hình thức sở hữu mới căn cứ vào biên bản bàn giao
mở sổ kế toán và ghi sổ kế toán theo quy định của Luật này.
Công việc kế toán trong trường hợp giải thể, chấm dứt hoạt động, phá
sản
Đơn vị kế toán bị giải thể hoặc chấm dứt hoạt động phải thực hiện các
công việc sau đây:
+ Khóa sổ kế toán, kiểm kê tài sản, xác định nợ chưa thanh toán, lập
báo cáo tài chính;
+ Mở sổ kế toán theo dõi các nghiệp vụ kinh tế, tài chính liên quan đến
giải thể, chấm dứt hoạt động;
Lưu Thị Hoa Hồng Lớp: Luật Kinh doanh
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp - 14 -
+ Bàn giao tài liệu kế toán của đơn vị kế toán giải thể hoặc chấm dứt
hoạt động sau khi xử lý xong cho đơn vị kế toán cấp trên hoặc tổ chức, cá
nhân lưu trữ theo quy định tại Ðiều 40 của Luật kế toán.
Trường hợp đơn vị kế toán bị tuyên bố phá sản thì Toà án tuyên bố phá
sản chỉ định người thực hiện công việc kế toán theo quy định tại khoản 1 Ðiều
47 Luật kế toán.
II. Cơ sở pháp lý của hoạt động kiểm toán.
Cơ sở pháp lý của hoạt động kiểm toán là Luật kiểm toán Nhà nước số
37/2005/QH11 ngày 14/6/2005; Nghị định số 105/2004/NĐ-CP của Chính phủ
ngày 30/3/2004 về kiểm toán độc lập; Nghị định số 133/2005/NĐ-CP ngày
31/10/2005 của Chính phủ về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số
105/2004/NĐ-CP của Chính phủ ngày 30/3/2004 về kiểm toán độc lập; Thông
tư số 60/20006/TT-BTC của Bộ tài chính ngày 28/6/2006 về tiêu chuẩn, điều
kiện thành lập và hoạt động đối với các doanh nghiệp kiểm toán,…
1. Những vấn đề chung.
Một số khái niệm cơ bản:
Kiểm toán độc lập: Là việc kiểm tra và xác nhận của kiểm toán viên và
doanh nghiệp kiểm toán về tính trung thực và hợp lý của các tài liệu, số liệu
kế toán và báo cáo tài chính của các doanh nghiệp, tổ chức (gọi chung là đơn
vị được kiểm toán) khi có yêu cầu của các đơn vị này.
Kiểm toán viên: Là người có đủ tiêu chuẩn và điều kiện hành nghề
kiểm toán độc lập theo quy định tại Điều 13, Điều 14 của Nghị
định105/2004/NĐ-CP.
Kiểm toán viên hành nghề: Là kiểm toán viên đã đăng ký hành nghề
tại một doanh nghiệp kiểm toán được thành lập và hoạt động theo pháp luật
Việt Nam và được phép ký tên trên báo cáo kiểm toán.
Lưu Thị Hoa Hồng Lớp: Luật Kinh doanh
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét